راهکارهای پیشگیری و مدیریت تعارض منافع در نظام حقوق کیفری ایران و کویت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسیِ دانشکده حقوق دانشگاه قم، ایران، قم

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسیِ دانشکده حقوق دانشگاه قم، ایران، قم

10.22091/dclic.2025.12079.1043

چکیده

تعارض منافع به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن یک فرد، سازمان یا یک نهاد، به دلیل وجود منافع شخصی یا گروهی، قادر به انجام وظایف رسمی و قانونی خود به‌طور بی‌طرفانه و در جهت منافع عمومی نیست. این تعارض زمانی رخ می‌دهد که فرد یا سازمان درگیر، دارای منافع شخصی یا گروهی باشد که با وظایف و مسئولیت‌های عمومی‌شان در تعارض است و این تعارض می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری‌های نادرست، سوءاستفاده از قدرت و فساد شود. این پژوهش با هدف مقایسه و تحلیل راهکارهای پیشگیری و مدیریت تعارض منافع در دو نظام حقوقی ایران و کویت نگارش شده است. در این پژوهش، ضمن بررسی مفاهیم و ابعاد مختلف تعارض منافع، به تحلیل قوانین و مقررات موجود در هر دو کشور در این زمینه پرداخته شده است. همچنین، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای، به مقایسه ساختارهای قانونی، نهادهای نظارتی و مکانیسم‌های اجرایی در هر دو نظام پرداخته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو کشور ایران و کویت به اهمیت موضوع تعارض منافع واقف بوده و اقداماتی را برای پیشگیری و مدیریت آن انجام داده‌اند. بااین‌حال، تفاوت‌هایی در رویکردها و ابزارهای قانونی به‌کار رفته در هر دو نظام وجود دارد. در ایران، قوانین و مقررات پراکنده‌ای در خصوص تعارض منافع وجود دارد که عموماً در چارچوب قوانین مبارزه با فساد قرار می‌گیرند، درحالی‌که در کویت، قوانین مشخص‌تری برای مدیریت تعارض منافع تدوین شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Prevention and Management Strategies of the Conflict of Interest in the Legal Systems of Iran and Kuwait

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ali Haji Dehabadi 1
  • Abolfazl Parveen Kondrood 2
1 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University of Qom, Iran, Qom
2 Master's student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Qom University, , Iran, Qom
چکیده [English]

Conflict of interest refers to a situation where an individual, organization or institution, due to the existence personal or group interests, is unable to perform their official and legal duties impartially and in the public interest. This conflict occurs when the individual or organization involved has personal or group interests that conflict with their public duties and responsibilities, and this conflict can lead to poor decision-making, abuse of power and corruption. This research has been written, with the aim of comparing and analyzing the prevention and management strategies of the conflict of interest in the legal systems of Iran and Kuwait. In this research, while examining the concepts and various dimensions of conflicts of interest, the existing laws and regulations in both countries in this area have been analyzed. Furthermore, using a descriptive-analytical method and utilizing library data, the legal structures, supervisory bodies, and enforcement mechanisms in both systems have been compared. The findings of the research show that both Iran and Kuwait recognize the importance of the issue of conflict of interest and have taken steps to prevent and manage it. However, there are differences in the approaches and legal tools used in both systems. In Iran, there are scattered laws and regulations regarding conflicts of interest, which are generally included in the framework of anti-corruption laws, while in Kuwait, more specific laws have been enacted to manage conflicts of interest.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conflict of interest
  • Corruption
  • Transparency
  • Social prevention
  • Management
  • Criminal justice
آشوری، محمد (1400). آیین دادرسی کیفری، جلد اول، ویراست ششم، تهران: انتشارات سمت.
بوعرکی، حسین جمعه. (2024). «منهج المشرع الکویتی فی تحدید الدور الوظیفی للهیئة العامة لمکافحة الفساد حیال شبهات الفساد فی ضوء الاتفاقیات الدولیة والتشریعات الوطنیة»، مجلة الحقوق، 48.
بوعرکی، حسین جمعه؛ العیفان، مشاری (2021). الوسیط فی قانون الاجراءات الجزائیه الکویتی، کلیه الحقوق، جامعه الکویت.
پاشایی، حسین؛ معتمدی، جواد (1398). اصلاح فرایندهای قضایی در پرتو راهبرد رفع موقعیت‌های تعارض منافع، فصلنامه حقوق خصوصی، شماره 34.
پرهیزکاری، سیدعباس؛ رزقی، ابوالفضل (1396). راهکارهای پیشگیری و مدیریت تعارض منافع، معاونت پژوهش‌های اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصادی بخش عمومی.
پوربافرانی، حسن (1395). جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران: انتشارات جنگل.
الجبوری، عیسی ترکی خلف (2020). مبدأ سیاده القانون و اثره فی مکافحه الفساد، کلیه القانون و العلوم السیاسیه، جامعه کرکوک، مج ۹.
جهینی، دعاء (2020). تضارب المصالح فی الاداره العامه، الکویت: دار العربی للنشر و التوزیع.
حییم، سلیمان (1397). فرهنگ معاصر بزرگ انگلیسی-فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.
دهخدا، علی اکبر (1393). لغت نامه دهخدا، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
راغب الحلو، ماجد (1981).  القانون الاداری الکویتی و قانون الخدمه المدنیه الجدید، دار ذات السلاسل للطباعه و النشر و التوزیع.
رزاقی، ابوالفضل؛ پرهیزکاری، سیدعباس (1396). تعارض منافع، راهکارهای پیشگیری و مدیریت، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 15801.
الرشیدی، خالد صالح: بوعرکی، حسین جمعه (2021). «الاجراءات الوقائیه فی القانون الاجراءات و المحاکمات الجزائیه الکویتی»، مجله الدراسات الخلیج و الجزیره العربیه، جامعه الکویت.
زینالو، مهدی؛ علی احمدی، علیرضا؛ نریمان، سعیدی (1398). بررسی عوامل بروز تعارض منافع در نمایندگان مجلس شورای اسلامی، فصلنامه سیاست گذاری عمومی، شماره 2.
صفایی، سیدحسین؛ اسدالله امامی (1388). مختصر حقوق خانواده، چاپ نوزدهم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
طهماسبی، جواد (1397)، آیین دادرسی کیفری (جلد سوم). چاپ سوم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
عباچی، مریم (1383). «پیشگیری از بزهکاری و بزه دیدگی کودکان»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 67، شماره 47.
العجمی، عبدالهادی (2023). «اجراءات منع تعارض المصالح فی القانون الکویتی 1/2023 دراسه مقارنه بالفقه الاسلامی»، مجله الفرائد فی البحوث الاسلامیه و العربیه.
العصیمی، محمد ضوی (2022). «احکام تعارض المصالح فی النظام الکویتی دراسه مقارنه باحکام الفقه الاسلامی»، مجله الحقوق للبحوث القانونیه و الاقتصادیه، جامعه الاسکندریه.
علی غشام، علی فالح (2020). «مصدریه قانون الجزاء الکویتی جریمه الرشوه نموذجا»، مجله الدراسات الاسلامیه و البحوث الاکادیمیه، جامعه القاهره.
فخر، حسین (1390). «بررسی قلمرو قاعده ممنوعیت جمع مشاغل دولتی»، نشریه علمی پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، سال دوم، شماره سوم.
میرمحمدصادقی، حسین (1400). جرائم علیه مصالح عمومی کشور، بنیاد حقوقی میزان، چاپ چهل‌ودوم.
یوسفی، ایمان (1395). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
Commonwealth Secretariat, 2008, Commonwealth Anti-crruption Project, Conflict of Interest, Commonwealth Law Bulletin, 34(2)
Davids, Cindy (2008). Conflict of Interest in Policing: Problems,Practices, and Principles, Institute of Criminology.
Hendrick, Diane, Schwendenwein, Ursual, Teutsch, rudiger, 1998, Peace Education and Conflict Resolution by Interkulterelles Zentrum.
Institute of Medicine (2009). Board on Health Sciences Policy, Committee on Conflict of Interest in Medical Research, Education, and Practice, Conflict of Interest in Medical Research, Education, and Practice, National Academies Press
Kernaghan, K, & Langford, J. W. 1990. The responsible public servant. Halifax, N.S: Institute of Public Administration of Canada.
Thompson, Dennis (1993). Understanding financial conflicts of interest, The New England journal of medicine.