مطالعه تطبیقی جرایم رشا و ارتشا؛ با تأکید ویژه بر حقوق ایران، مصر و انگلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22091/dclic.2024.10216.1001

چکیده

پدیده شوم رشا و ارتشا از دیرباز در جامعه انسانی از سوی افراد فاسد، به ویژه در منصب قضا دارای پیشینه بوده است و مرتکبین مورد برخوردهای سنگین قرار می­گرفته­اند. این پدیده در اشعار شاعران فارسی زبان نیز مورد تقبیح قرار گرفته است. تلاش در جهت مبارزه با این جرم -که از مصادیق بارز فساد اداری است- باعث پرداختن به آن در برخی از معاهدات بین ­المللی و قوانین بسیاری از کشورها شده است، که در این مقاله شرح داده­ شده ­اند. در ایران نیز «قانون مجازات عمومی» در سال 1304 طی ده ماده (139 تا 148) به رشا و ارتشا پرداخته بود، که این مقررات بعضاً دستخوش تغییراتی شدند. در حال حاضر، مقررات راجع به این جرایم در «قانون مجازات اسلامی - کتاب پنجم: تعزیرات و مجازات­های بازدارنده» و «قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری» و برخی از قوانین متفرقه یافت  می­شود. در این مقاله، ضمن ارائه تعریفی از این جرایم و بررسی عناصر متشکله آنها، خلأها و کاستی ­های قوانین ایران مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از آنچه در قوانین سایر کشورها و معاهدات بین ­المللی پیش­ بینی شده، راه حل هایی برای بهبود قوانین ایران و گسترش تعریف این جرایم در راستای مبارزه قاطع­تر با فساد اداری ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Bribery; With Special Reference to the Laws of Iran, Egypt and England

نویسنده [English]

  • Hossein MirMohammad Sadeghi
Professor of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

 The ominous phenomenon of active and passive bribery has long existed in human society by corrupt people, especially in the position of judges, and the perpetrators have been severely dealt with. This phenomenon has been condemned in the poems of Persian language poets. Efforts to fight this crime - which is one of the obvious examples of administrative corruption - have caused it to be addressed in some international treaties and laws of many countries, which are described in this article. In Iran, the "General Penal Code" in 1304 dealt with active and passive bribery in ten articles (139 to 148), and these provisions sometimes underwent changes. Currently, the regulations regarding these crimes can be found in "Islamic Penal Code - Book V: Taezirat and Deterrent Punishments" and "Code for Aggravation of Punishment for Bribery, Embezzlement and Fraud" and some miscellaneous laws. In this article, while providing a definition of these crimes and analyzing their constituent elements, the gaps and shortcomings of Iran's laws have been examined and, using what is foreseen in the laws of other countries and international treaties, solutions to improve Iran's laws and to expand the definition of these crimes, in line with a more decisive fight against administrative corruption, have been proposed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • active bribery
  • passive bribery
  • adjudication
  • government employees
  • property
  • document to pay money or give property