دانشگاه قم آموزه‌های حقوق کیفری کشورهای اسلامی 3041-9964 2 4 2025 12 22 Unauthorized Access to Nuclear Materials, Devices and Facilities as Nuclear Terrorism In Afghan Law and International Conventions دسترسی غیرمجاز به مواد، وسایل و تأسیسات هسته‌ای به‌مثابه تروریسم هسته‌ای در حقوق افغانستان و اسناد بین‌المللی 29 56 3771 10.22091/dclic.2025.13582.1100 FA عبدالملک پارسا دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد 0009-0005-0046-3755 حمیدرضا دانش ناری استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد 0000-0003-2676-0422 ُسید مهدی سیدزاده استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، مشهد 0000-0002-4355-5722 Journal Article 2025 08 08 Nuclear terrorism is a new type of terrorism in which nuclear materials, devices and facilities are sometimes used as instrument of crime and sometimes as the subject of crime. Unauthorized access to nuclear and radioactive materials is the most obvious crime of nuclear terrorism in which nuclear materials and facilities are considered as the subject of crime. The Afghan legislator has criminalized unauthorized access to nuclear and radioactive materials as one of the examples of nuclear terrorism in the context of the subject of crime in the form of behaviors of production, import, export, storage, exchange, transfer, transportation, purchase, sale, supply and demand of nuclear and radioactive materials by threat and use of force. At the international level, although the Convention on the Physical Protection of Nuclear Material was the first to criminalize criminal behaviors related to nuclear materials, but this crime was explicitly addressed in the Convention for the Suppression of Acts of Nuclear Terrorism. The common feature between Afghan criminal law and international documents is the criminal conduct of possessing radioactive materials and demanding nuclear and radioactive materials using threats and force. However, regarding the construction of radioactive device and the demand for nuclear devices and facilities with terrorist motive, there is a difference between the perspective of the Afghan legislator and international documents, because the Afghan legislator has not criminalized the construction of radioactive device with terrorist motives as an example of nuclear terrorism. تروریسم هسته‌ای یکی از انواع جدید تروریسم است که در آن، مواد و وسایل و تأسیسات هسته‌ای گاه به‌عنوان ابزار جرم و گاه به‌عنوان موضوع جرم استفاده می‌شوند. دسترسی غیرمجاز به مواد هسته‌ای و رادیواکتیو بارزترین جرم تروریسم هسته‌ای است که در آن مواد و تأسیسات هسته‌ای به‌عنوان موضوع جرم مدنظر قرار می‌گیرند. قانون‌گذار افغانستان، دسترسی غیرمجاز به مواد هسته‌ای و رادیواکتیو را به‌عنوان یکی از مصادیق تروریسم هسته‌ای در بستر موضوع جرم در قالب رفتارهای تولید، وارد کردن، صادر نمودن، نگهداری، مبادله، انتقال، حمل‌ونقل، خرید، فروش، عرضه و تقاضای مواد هسته‌ای و رادیواکتیو با تهدید و اعمال زور جرم‌انگاری کرده است. در سطح بین‌المللی، هرچند نخستین بار کنوانسیون حفاظت فیزیکی از مواد هسته‌ای به جرم‌انگاری رفتارهای بزهکارانه مرتبط با مواد هسته‌ای پرداخت، ولی در کنوانسیون سرکوب اَعمال تروریسم هسته‌ای، این جرم به‌صراحت مورد توجه قرار گرفت. وجه اشتراک حقوق کیفری افغانستان و اسناد بین‌المللی در رفتارهای مجرمانه داشتن مواد رادیواکتیو و تقاضای مواد هسته‌ای و رادیواکتیو با استفاده از تهدید و اعمال زور است. اما در مورد ساخت وسیله رادیواکتیو و تقاضای وسایل و تأسیسات هسته‌ای با انگیزه تروریستی، میان دیدگاه قانون‌گذار افغانستان و اسناد بین‌المللی تفاوت وجود دارد، زیرا قانون‌گذار افغانستان ساخت وسیله رادیواکتیو با انگیزه تروریستی را به‌عنوان مصداقی از تروریسم هسته‌ای جرم‌انگاری نکرده است. https://dclic.qom.ac.ir/article_3771_46412dbd3564f3e2efbec46ba7795204.pdf