دانشگاه قم آموزه‌های حقوق کیفری کشورهای اسلامی 3041-9964 2 3 2025 09 23 Insult to Iranian Ethnicities, Divine Religions or Islamic Sects in Iranian Law; with an approach to the Penal System of the other Islamic Countries توهین به قومیت‌های ایرانی، ادیان الهی و یا مذاهب اسلامی در حقوق ایران؛ با رویکردی به نظام کیفری دیگر کشورهای اسلامی 118 140 3689 10.22091/dclic.2025.12747.1071 FA عباس محمدخانی استادیار گروه حقوقِ دانشکده علوم انسانیِ دانشگاه ایلام، ایران، ایلام 0009-0001-6466-5858 امیر اعتمادی استادیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسیِ دانشکده حقوقِ دانشگاه قم، ایران، قم 0000-0003-1748-4825 Journal Article 2025 04 14 In 2010, the Iranian legislature added article 499 repeated to the 1996 <em>Taezirat</em> Act, and based on that, they criminalized insult to Iranian ethnicities and official religions and sects stipulated in the Iranian Constitution. Although cases of insulting and attacking religions or their religious rituals are also found in the penal laws of other Islamic countries, a careful examination of the said article shows that, apart from the fact that passing of such an article in its current form, especially in the context of insulting ethnicities, is unnecessary and could lead to many false claims, the text of the said article is also ambiguous and has the potential for conflicting interpretations, which will ultimately lead to harm to the rights of individuals. The most important ambiguity of the aforementioned article concerns the definition of Iranian ethnicities and the criteria for their identification, which is considered one of the most complex concepts in sociology. The concepts of violence and tension mentioned in the above article also lack the necessary clarity and are subject to criticism. Also, given that the philosophy of criminalizing insult to religions and sects is to prevent violence and tension in society, this matter should not be limited to insult to official religions and sects, and it is necessary for the Iranian legislator to criminalize insult to all religions and sects with the intent to create violence and tension. قانون‌گذار ایران در سال 1399 به الحاق ماده 499 مکرر به قانون تعزیرات 1375 مبادرت کرد و بر اساس آن توهین به قومیت‌های ایرانی و ادیان و مذاهب رسمی مقرر در قانون اساسی ایران را جرم شناخت. اگرچه مواردی از توهین و تعدی به ادیان یا مناسک مذهبی آن‌ها در قوانین کیفری کشورهای اسلامی دیگر نیز یافت می‌شود، دقت در ماده مزبور نشان می‌دهد که صرف‌نظر از اینکه تصویب چنین ماده‌ای به‌صورت حاضر خصوصاً در بحث توهین به قومیت‌ها فاقد ضرورت بوده و می‌تواند منجر به طرح دعاوی نادرست بسیاری شود، متن ماده مزبور نیز مبهم بوده و ظرفیت تفسیرهای متعارض را دارد؛ امری که درنهایت منجر به صدمه به حقوق افراد خواهد شد. مهم‌ترین ابهام ماده مزبور ناظر به تعریف قومیت‌های ایرانی و معیار تشخیص آن است که ازجمله پیچیده‌ترین مفاهیم جامعه‌شناسی محسوب می‌شود. مفاهیم خشونت و تنش ذکر شده در ماده فوق نیز فاقد شفافیت لازم بوده و قابل انتقاد است. همچنین، با توجه به اینکه فلسفه جرم شناختن توهین به ادیان و مذاهب، جلوگیری از خشونت و تنش در جامعه است، نباید امر مزبور منحصر در توهین به ادیان و مذاهب رسمی شود و لازم است که قانون‌گذار ایران توهین به تمامی ادیان و مذاهب را به قصد ایجاد خشونت و تنش جرم‌انگاری کند. https://dclic.qom.ac.ir/article_3689_67c545256f2a80beac49f5191e29bcb0.pdf