دانشگاه قم آموزه‌های حقوق کیفری کشورهای اسلامی 3041-9964 2 2 2025 06 22 Crime against the Benefit and Criterion for Proof of Diya: A Comparative Study in Jurisprudence and Iranian Law, Sudan and Yemen جنایت بر منفعت و ملاک ثبوت دیه: مطالعه تطبیقی در فقه و حقوق ایران، سودان و یمن 103 129 3407 10.22091/dclic.2025.12351.1051 FA انسیه سلیمی دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه قم، ایران، قم 0009-0006-4697-6158 روح الله اکرمی استاد گروه حقوق کیفری و جرم شناسیِ دانشکده حقوق دانشگاه قم، ایران، قم 0000-0002-4129-7520 Journal Article 2025 02 11 Crime against benefit is one of the types of non-fatal crimes against the person that determining the scope and criterion for proof of <em>Qisas</em> and <em>Diya</em> in them, from the point of view of different religions and the mount of its compliance with the laws of Islamic countries that are committed to the <em>Sharia</em> in codifying their laws, is important. In this regard, current research, with a descriptive-analytical method and with a comparative approach, precepts and their scope, and the criterion for determining <em>Diya</em> in jurisprudence, criminal law of Iran, Sudan and Yemen. The research findings are based on this that Iranian Penal Code has maximum conformity in following the opinions of <em>Imamiya</em> jurists and the legislator, by relying on the existing <em>Hadith</em> basis in benefit section, has tried to codify the amount of their <em>Diya</em>, and has not accepted the view of some <em>Imamiya</em> jurists about the validity of the rule of single and couple body parts in benefits. The Yemeni Crimes and Punishment code, despite the majority of <em>Shafi'i</em> and <em>Zaidi </em>schools of thought, tends towards <em>Hanafi</em> jurisprudence and has stated the criterion for establishing <em>Diya</em> in benefits as the loss of benefit or beauty. However, the Sudanese Penal Code, despite the people's belief in the <em>Maliki</em> school of thought, is not based on a special religious sect and does not provide a specific criterion for <em>Diya</em> in benefits. جنایت بر منافع یکی از اقسام جنایات مادون‌نفس است که تعیین گستره و ملاک ثبوت قصاص یا دیه در آن‌ها، از دیدگاه مذاهب مختلف و میزان مطابقت آن با حقوق کشورهای اسلامی که در تدوین قوانین خود به شریعت ملتزم شده‌اند، از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این راستا پژوهش پیش رو با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، به بررسی جایگاه جنایت بر منافع، احکام و گستره آن‌ها و ملاک تعیین دیه در فقه و حقوق کیفری ایران، سودان و یمن پرداخته است. یافته‌های پژوهش بر این اساس استوار است که قانون مجازات اسلامی ایران در پیروی از آرای فقهای امامیه، مطابقت حداکثری دارد و قانون‌گذار سعی بر آن داشته است تا با تکیه‌برمبنای روایی موجود در باب منافع، دیه آن‌ها و حدودوثغورشان را در قانون تدوین نماید و دیدگاه برخی از فقهای امامیه در جاری دانستن قاعده دیه اعضای منفرد و زوج را در منافع نپذیرفته است. قانون جرائم و مجازات‌های یمن با وجود اکثریت شافعی و زیدی مذهب، به فقه حنفیه گرایش دارد و ملاک ثبوت دیه در منافع را تفویت منفعت یا جمال عنوان نموده است؛ اما قانون جنایی سودان با وجود اعتقاد مردم به مذهب مالکی، برمبنای مذهب خاصی تدوین نشده است و در باب دیه منافع نیز ملاک مشخصی را ارائه نمی‌دهد. https://dclic.qom.ac.ir/article_3407_47c6265e68f8c658a0b79a432c595dd0.pdf